Dasturlar
Qaramlik turlari va reabilitatsiya bosqichlari
MIDAS voyaga yetgan insonlarda modda bilan bog‘liq qaramliklar va xulq-atvor ustidan nazorat yo‘qolishi bilan ishlaydi. Aniq yordam yo‘li birlamchi baholashdan keyin belgilanadi.
Bu ro‘yxatni qanday tushunish kerak?
Ro‘yxat modda va muammoli xulqning asosiy klinik guruhlarini qamrab oladi; har bir ko‘cha nomi yoki yangi aralashmani sanab chiqish imkonsiz. Modda nomi noma’lum bo‘lsa ham konsultatsiyaga murojaat qilish mumkin.
Ro‘yxatdagi nomning o‘zi tashxis yoki MIDAS rezidensiyasiga avtomatik qabul degani emas. O‘tkir tibbiy xavf va detoks ehtiyoji avval MMS klinikasida baholanadi; reabilitatsiya mosligi shundan keyin kelishiladi.
Kimyoviy qaramlik
Modda bilan bog‘liq qaramliklar
Quyidagi guruhlar alkogol, psixoaktiv moddalar, dori vositalari va tarkibi noma’lum aralashmalar bilan bog‘liq muammolarni qamrab oladi.
Bir moddaning turli nomlari va aralashmalari bo‘lishi mumkin. Davolash yoki dorini bekor qilish sxemasi saytda berilmaydi; tibbiy qarorni MMS mutaxassisi qabul qiladi.
Alkogol
Misollar: Pivo, vino, aroq va boshqa alkogolli ichimliklar.
MIDASdagi yo‘nalish: Abstinensiya yoki boshqa tibbiy xavf avval MMS klinikasida baholanadi. MIDASda ichishga olib keluvchi vaziyatlar, inkor, hissiyotlar, munosabatlar va qaytishning oldini olish rejasi ustida ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishOpioidlar
Misollar: Geroin, morfin, kodein, tramadol, fentanil va boshqa tabiiy yoki sintetik opioidlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Zaharlanish, abstinensiya va dori bilan davolash zarurati MMSda baholanadi. Barqarorlashgach MIDASda triggerlar, kuchli istakni boshqarish, kun tartibi, munosabatlar va qaytish xavfi bilan ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishKannabis mahsulotlari
Misollar: Marixuana, nasha, gashish va kannabisning boshqa shakllari.
MIDASdagi yo‘nalish: Iste’molning kundalik hayot, motivatsiya, uyqu, o‘qish yoki ish va munosabatlarga ta’siri baholanadi. Reja odatlar, hissiy boshqaruv va xavfli vaziyatlarga muqobil javoblarni qamrab oladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishSintetik kannabinoidlar
Misollar: “Spays”, K2 va tarkibi noma’lum sintetik kannabinoid aralashmalari.
MIDASdagi yo‘nalish: Tarkib va ta’sir oldindan noma’lum bo‘lishi mumkinligi sababli o‘tkir holat avval tibbiy baholanadi. Keyingi reabilitatsiya xavf omillari, xulq, hissiyotlar va barqaror kundalik tartibga qaratiladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishAmfetamin turidagi stimulyatorlar
Misollar: Amfetamin, metamfetamin va shu guruhdagi boshqa stimulyatorlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Uyqu, kayfiyat, qo‘zg‘alish va tibbiy xavflar baholanadi. MIDASda iste’mol sikli, impuls nazorati, yuqori xavfli muhit, stress va kundalik rejim ustida ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishKokain
Misollar: Kokain va uning turli shakllari.
MIDASdagi yo‘nalish: Iste’mol ritmi va sog‘liq xavflari baholangach, reja kuchli istak, triggerlar, impulsiv qarorlar, moliyaviy va munosabat oqibatlari hamda qaytish xavfini boshqarishga qaratiladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishSintetik katinonlar
Misollar: Mefedron, “tuzlar” va tarkibi o‘zgarib turadigan boshqa sintetik stimulyatorlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Noma’lum aralashma, kuchli qo‘zg‘alish yoki ongdagi o‘zgarishlar bo‘lsa tibbiy bosqich birinchi o‘rinda turadi. MIDASda iste’mol sikli, muhit, hissiyot va xavf rejasi bilan ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishMDMA va o‘xshash moddalar
Misollar: MDMA, MDA, “ekstazi” nomi bilan sotiladigan tabletkalar va aralashmalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Tarkib va oqibatlar aniqlashtiriladi. Reabilitatsiya takroriy iste’molga olib keluvchi vaziyatlar, kayfiyat va uyqudagi o‘zgarishlar, guruh bosimi va xavfsiz kundalik odatlar ustida ishlaydi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishUyqu va tinchlantiruvchi dorilar
Misollar: Benzodiazepinlar, uyqu dorilari, anksiolitiklar va boshqa sedativ preparatlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Bunday dorilarni keskin to‘xtatish xavfli bo‘lishi mumkin; tibbiy reja MMSda belgilanadi. MIDASda dori bilan bog‘liq odatlar, xavotirni boshqarish, uyqu tartibi va qaytish xavfi ustida ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishGallyutsinogen va psixodelik moddalar
Misollar: LSD, psilotsibin va idrokka kuchli ta’sir qiluvchi boshqa moddalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Bu guruhdagi har bir modda klassik qaramlikni bir xil shakllantirmaydi. Baholash zararli iste’mol, qo‘rquv, idrok va kundalik faoliyatdagi oqibatlarni aniqlaydi; zarur bo‘lsa avval psixiatrik yoki tibbiy yordam belgilanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishDissotsiativ moddalar
Misollar: Ketamin, PCP va shu guruhdagi boshqa moddalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Tibbiy va ruhiy holat baholanadi. MIDASga mos bo‘lsa, ish iste’mol sabablari, ong va xulqdagi o‘zgarishlar, impuls nazorati, munosabatlar va barqaror hayot tartibiga qaratiladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishIngalyantlar va uchuvchan moddalar
Misollar: Yelim, erituvchi, aerozol, gaz va mastlik uchun hidlanadigan boshqa uchuvchan moddalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Birinchi xavf o‘tkir zaharlanish bo‘lishi mumkin, shuning uchun zarur tibbiy yordam kechiktirilmaydi. Barqarorlashgach MIDASda foydalanish vaziyatlari, xulq va xavfsiz muqobillar bilan ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishNikotin
Misollar: Sigaret, nos, elektron sigaret, vape va boshqa nikotin mahsulotlari.
MIDASdagi yo‘nalish: Iste’mol tezligi, triggerlar va sog‘liq holati baholanadi. Mos reja kuchli istakni boshqarish, kundalik odatlarni o‘zgartirish va qaytishga qarshi tayanchlarni mustahkamlashga qaratiladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishKofein va kuchli stimulyator mahsulotlari
Misollar: Qahva, energetik ichimliklar, kofein tabletkalari va yuqori dozali aralashmalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Har bir ko‘p iste’mol qaramlik degani emas. Uyqu, xavotir, yurak urishi, nazorat va kundalik ta’sir baholanadi; MIDAS dasturiga moslik alohida aniqlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishBoshqa dorilar va psixoaktiv preparatlar
Misollar: Retseptli yoki retseptsiz dorilar, GHB/GBL va yuqoridagi guruhlarga kirmaydigan boshqa moddalar.
MIDASdagi yo‘nalish: Retsept mavjudligi muammoni istisno qilmaydi, lekin buyurilgan davolashning o‘zi qaramlik tashxisi emas. Dori rejimini faqat tibbiy mutaxassis baholaydi; reabilitatsiya xulq va hayotdagi oqibatlarga moslashtiriladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishAralash yoki noma’lum moddalar
Misollar: Bir nechta modda, ko‘cha nomi bilan sotilgan aralashma yoki tarkibi noma’lum mahsulotlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Yordam so‘rash uchun moddaning aniq nomini bilish shart emas. Avval o‘tkir xavf va tibbiy ehtiyoj baholanadi, so‘ng kuzatilgan xulq, zarar va ehtiyojlarga qarab individual reja tuziladi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qish
Nokimyoviy qaramlik
Moddasiz qaramlik va muammoli xulqlar
Xulqni boshqarish qiyinlashib, u hayotdagi boshqa sohalardan ustunlashsa va zarariga qaramay davom etsa, professional baholash kerak bo‘lishi mumkin.
Xalqaro klinik tasnifda qimor va videoo‘yin buzilishi qaramlikka oid xulqlar sifatida ajratilgan. Qolgan xulqlar avtomatik ravishda “qaramlik” deb nomlanmaydi; ularning sababi va mos yordam yo‘li alohida baholanadi.
Qimor va pul tikish
Ko‘rinishlari: Kazino, slot, lotereya, sport stavkalari, bukmekerlik va onlayn qimor.
MIDASdagi yo‘nalish: Nazorat, vaqt va mablag‘, qarz, yashirish va oilaga ta’sir baholanadi. MIDASda triggerlar, xato fikrlash, impuls nazorati, moliyaviy chegaralar, muqobil odatlar va oila yordami ustida ishlanadi.
Mavzu bo‘yicha maqolani o‘qishVideoo‘yinlar
Ko‘rinishlari: Onlayn yoki oflayn kompyuter, konsol va mobil o‘yinlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Ko‘p o‘ynashning o‘zi tashxis emas. Nazorat yo‘qolishi, o‘yinning boshqa hayot sohalaridan ustunlashishi va salbiy oqibatlarga qaramay davom etishi baholanadi; reja kun tartibi, impuls, uyqu va ijtimoiy ko‘nikmalarga moslashtiriladi.
Internet, ijtimoiy tarmoq va telefon bilan muammoli xulq
Ko‘rinishlari: Cheksiz skroll, ijtimoiy tarmoqlar, messenjer yoki kontentdan nazoratsiz foydalanish.
MIDASdagi yo‘nalish: Bu avtomatik ravishda alohida qaramlik tashxisi emas. Baholash xulqning vazifasi, uyqu, o‘qish yoki ish va munosabatlarga ta’sirini aniqlaydi; mos bo‘lsa raqamli chegaralar va kundalik muqobillar ishlab chiqiladi.
Xarid va sarflash ustidan nazorat yo‘qolishi
Ko‘rinishlari: Majburiy xarid, impulsiv buyurtmalar, yashirin xarajat va qarz yig‘ilishi.
MIDASdagi yo‘nalish: Moliyaviy zarar ortidagi triggerlar, hissiyotlar va impulslar tahlil qilinadi. MIDASga mos bo‘lsa, pauza va qaror ko‘nikmalari, pul chegaralari, javobgarlik va oila bilan aniq kelishuvlar ustida ishlanadi.
Jinsiy xulq yoki pornografiya bilan bog‘liq nazorat muammosi
Ko‘rinishlari: Takroriy pornografiya ko‘rish yoki jinsiy xulqning ish, oila, xavfsizlik va qadriyatlarga zid davom etishi.
MIDASdagi yo‘nalish: Bu holatning tasnifi individual baholanadi. Ish maxfiylikni saqlagan holda triggerlar, impuls nazorati, rozilik va xavfsizlik, munosabatlar hamda boshqa ruhiy holatlar bilan bog‘liqlikni ko‘rib chiqadi.
Ovqatlanish bilan bog‘liq takroriy nazoratsiz xulq
Ko‘rinishlari: Hissiyotga javoban ovqatlanish, takroriy nazorat yo‘qolishi yoki zararli ovqatlanish sikllari.
MIDASdagi yo‘nalish: Buni avtomatik “ovqatga qaramlik” deb atash to‘g‘ri emas. Ovqatlanish buzilishi yoki tibbiy xavf ehtimoli bo‘lsa, avval tegishli tibbiy va psixiatrik baholash zarur; MIDASga mos xulqiy ish shundan keyin belgilanadi.
Ish yoki jismoniy mashq bilan bog‘liq majburiy xulq
Ko‘rinishlari: Dam olish, sog‘liq va munosabatlarga zarar yetkazsa ham ish yoki mashqni to‘xtata olmaslik.
MIDASdagi yo‘nalish: Bu xulq tashvish, kayfiyat, perfektsionizm yoki boshqa muammo bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin. Baholashdan so‘ng mos bo‘lsa chegaralar, hissiy boshqaruv va muvozanatli kun tartibi ustida ishlanadi.
Boshqa takroriy destruktiv xulq
Ko‘rinishlari: Shaxsga yoki yaqinlariga zarar yetkazayotgan, nazorat qilish qiyin bo‘lgan boshqa takroriy xatti-harakatlar.
MIDASdagi yo‘nalish: Har bir takroriy xulq qaramlik hisoblanmaydi. Birlamchi baholash uning sababi, xavfi va MIDAS dasturiga mosligini aniqlaydi; zarur bo‘lsa boshqa mutaxassis yoki xizmatga yo‘naltiriladi.
Reabilitatsiya jarayonining 7 bosqichi
1. Birlamchi baholash va individual reja
Murojaat, ixtiyoriy rozilik, ehtiyoj va xavflarni baholash amalga oshiriladi. Zarur tibbiy bosqich MMSda belgilanadi, so‘ng individual reabilitatsiya rejasi tuziladi.
2. Moslashish va motivatsiya
Mutaxassis bilan barqaror aloqa yo‘lga qo‘yiladi, dastur tartibiga moslashish va muammoni anglash boshlanadi. Tayyorlikka qarab psixoedukatsiya va boshlang‘ich guruh ishi qo‘shiladi.
3. Asosiy individual va guruh ishi
Triggerlar, hissiyotlar, inkor, impuls nazorati, qarorlar, munosabatlar va kundalik xulq ustida ishlanadi. Amaliy topshiriqlar va rezident roziligi bilan oila ishtiroki rejalashtiriladi.
4. Korreksiya va barqarorlashtirish
O‘rganilgan ko‘nikmalar murakkabroq hayotiy vaziyatlarda sinab ko‘riladi. Shaxsiy xavf omillari va qaytishning oldini olish rejasi shakllantiriladi.
5. O‘zgarishlarni mustahkamlash
Ko‘nikmalarni mutaxassisning bevosita yordamisiz qo‘llash ulushi oshadi. Qolayotgan qiyinchiliklar aniqlanib, xavfli vaziyatlar yana mashq qilinadi.
6. Asosiy dasturni yakunlash
O‘zgarishlar birgalikda baholanadi, mustaqil hayotga tayyorgarlik va zarur keyingi yordam rejasi kelishiladi.
7. Reabilitatsiyadan keyingi kuzatuv
Kelishilgan individual yoki guruh uchrashuvlari, masofaviy aloqa yoki qo‘llab-quvvatlash guruhlari orqali barqarorlik kuzatiladi. Qiyinchilik qaytsa, yordam rejasi qayta ko‘rib chiqiladi.
Dastur jarayonini suratlarda ko‘ring
Guruh mashg‘ulotlari, jismoniy faollik va rezidensiya muhitidan lavhalar alohida fotogalereyada jamlangan.
Dastur qancha davom etadi?
Davomiylik dastlabki baholashda taxminan belgilanadi. Mutaxassis ehtiyojlaringiz, holatingiz va o‘zgarishlarga qarab bosqichlarni qisqartirishi yoki uzaytirishi mumkin. Keyingi bosqichga o‘tishda vaqt bilan birga ko‘nikmalarni mustaqil qo‘llashga tayyorlik ham hisobga olinadi.
Konsultatsiyada rezidensiyada qolish muddati va undan keyingi yordamni ham muhokama qilasiz.
Reabilitatsiyadan keyingi yordam
Dasturdan keyin ham yordamga murojaat qilish imkoniyati ko‘zda tutilgan. Ehtiyojingizga qarab individual yoki guruh uchrashuvlari, masofaviy aloqa yoki qo‘llab-quvvatlash guruhlari muhokama qilinadi.
Bu davrda kundalik hayotdagi qiyinchiliklar, o‘rganilgan ko‘nikmalar va qayta yordam zarurati muhokama qilinadi.
MIDAS qachon mos kelmaydi
Reabilitatsiya rezidensiyasi shoshilinch tibbiy yordam joyi emas. Hayot yoki sog‘liqqa bevosita xavf bo‘lgan holatda avval tez tibbiy yordamga murojaat qiling.
Tibbiy yordam zarur bo‘lsa, u reabilitatsiyadan oldin MMS klinikasida o‘tadi. Qaysi bosqichdan boshlashni mutaxassis sizning holatingizga qarab aniqlaydi.
Qaramlik va reabilitatsiya bo‘yicha qisqa javoblar
MIDAS qaysi qaramlik va muammoli xulqlar bilan ishlaydi?
MIDAS alkogol, opioidlar, kannabis, stimulyatorlar, sedativ dorilar, boshqa psixoaktiv moddalar hamda aralash yoki noma’lum moddalar bilan bog‘liq muammolarni dastlabki baholashdan keyin ko‘rib chiqadi. Qimor va o‘yin buzilishi, shuningdek internet, xarid, jinsiy xulq, ovqatlanish, ish yoki mashq bilan bog‘liq nazorat muammolari individual baholanadi.
Detoks MIDAS rezidensiyasida o‘tadimi?
Yo‘q. O‘tkir intoksikatsiya, abstinensiya va detoks ehtiyoji avval MMS klinikasida tibbiy baholanadi. Holat barqarorlashgach, MIDAS rezidensiyasidagi reabilitatsiyaga moslik alohida kelishiladi.
MIDASdagi reabilitatsiya qanday bosqichlardan iborat?
Jarayon yetti umumiy bosqichda tashkil etiladi: birlamchi baholash va individual reja, moslashish va motivatsiya, asosiy individual va guruh ishi, korreksiya va barqarorlashtirish, o‘zgarishlarni mustahkamlash, asosiy dasturni yakunlash va reabilitatsiyadan keyingi kuzatuv. Aniq reja va muddat har bir inson uchun alohida belgilanadi.
Saytdagi qaramlik turi tashxis yoki MIDASga qabul kafolatimi?
Yo‘q. Ro‘yxatdagi nomning o‘zi tashxis ham, rezidensiyaga avtomatik qabul ham emas. Mutaxassis avval holat, xavf, tibbiy ehtiyoj va reabilitatsiyaga moslikni baholaydi.
Dastur sizga mos keladimi?
Birinchi suhbatda ehtiyojlaringiz, maqsadlaringiz va yordam variantlarini ko‘rib chiqasiz.